Een Guilloché-wijzerplaat is geen print en geen stempel. Het is een patroon dat ontstaat terwijl een handgedreven draaibank uit een andere tijd micron voor micron in massief zilver snijdt. Eén lijn is één adem. Eén trilling te veel en de plaat gaat opnieuw.
Een koninklijke techniek.
Guilloché is een decoratietechniek uit de 16e eeuw, oorspronkelijk gebruikt om de positie van een soeverein te symboliseren. Vroeger werd het aangebracht op hout en ivoor. Pas in de 18e eeuw maakte Abraham-Louis Breguet het eerste zakhorloge met een frosted Guilloché-wijzerplaat, en sindsdien is het patroon onlosmakelijk verbonden met fijne horlogerie.
Vandaag de dag zijn er nog maar een handjevol mensen op de wereld die deze techniek volledig met de hand beheersen.
De rose engine.
Wij maken Guilloché op een rose engine. Dat is een handgedraaide draaibank waarvan de bijzonderheid is dat niet het freesje beweegt over de wijzerplaat, maar juist andersom. De massief Sterling zilveren wijzerplaat zit bevestigd in lak op een as. Op die as zitten verschillende ronde schijfvormige rosetten, elk met 72 inkepingen.
De as staat onder spanning door een grote veer. Als hij wordt rondgedraaid, schuift de gehele as door de inkepingen in de rosetten heen en weer. Met een handgeslepen freesje worden die bewegingen overgebracht op het zilver. Het is monnikenwerk. Eén wijzerplaat kost drie dagen.
De aria tussen de lijnen.
Als jongetje wilde ik al klassieke muziek studeren. Ik was verslaafd aan het opzoeken van de grenzen van mijn kunnen. Naarmate ik stap voor stap beter werd speelde ik steeds op betere instrumenten, tot het moment dat ik mijn huidige instrument kreeg. Dat instrument is superieur aan elk niveau dat ik ooit zou kunnen bereiken. Het is als een perfect glanzende spiegel; het laat alle imperfecties zien. Je kunt je nergens verbergen. De rose engine is als mijn instrument: een spiegel. Vanaf het moment dat de massief zilveren wijzerplaat vastzit in de lak is er geen weg meer terug. Het enige dat overblijft zijn de vaardigheden van de bespeler. De wijzerplaat is voor hem als een aria van Bach, hij kent iedere noot. De details zitten tussen de noten: de stiltes, fraseringen en aanzetten. Geen enkele handgemaakte Guilloché-wijzerplaat is hetzelfde.
Witkoken.
Na het draaien volgt een tweede ambacht: witkoken, ook frosting genoemd. Als je 925 Sterling zilver verhit tot 700 graden, oxideert het pure zilver dat in de legering zit. Wat overblijft is een crèmewit laagje op de oorspronkelijk grijze wijzerplaat.
Vervolgens wordt het geoxideerde zilver weer weggefreesd vanuit drie verschillende centra. Het resultaat is een wijzerplaat die eruitziet alsof hij bevroren is.
Niet schaalbaar.
Bij Staudt komt elke Guilloché-wijzerplaat met de hand uit één van deze rose engines. De techniek is niet schaalbaar, niet uit te besteden en niet te versnellen. Dat is precies waarom hij blijft.
Een Guilloché-wijzerplaat draag je niet voor de aandacht. Je draagt hem omdat je weet wat je aan je pols hebt zitten.
Veelgestelde vragen.
Naslag
Bekijk de Staudt-modellen met handgedraaide Guilloché-wijzerplaat:
Wat is guilloché?
Guilloché is een decoratietechniek waarbij geometrische patronen met de hand in metaal worden gesneden, met behulp van een speciale draaibank: de rose engine. De techniek stamt uit de 16e eeuw en wordt sinds Abraham-Louis Breguet in de 18e eeuw toegepast op wijzerplaten van fijne mechanische horloges.
Hoe lang duurt het om één Guilloché-wijzerplaat te maken?
Eén handgedraaide Guilloché-wijzerplaat kost ongeveer drie dagen werk op de rose engine. Dat is exclusief het witkoken (frosting) en de afwerking; samen komt het neer op vele dagen ambachtelijk werk per plaat.
Wat is een rose engine?
Een rose engine is een handgedraaide ornamentdraaibank waarmee guilloché-patronen worden uitgesneden. Het bijzondere is dat niet het freesje beweegt over het werkstuk, maar juist andersom: de wijzerplaat zit vast op een as die door rosetten met inkepingen heen en weer schuift, terwijl een handgeslepen freesje het zilver doorsnijdt.
Wat is witkoken (frosting)?
Witkoken is het verhitten van 925 Sterling zilver tot ongeveer 700 graden Celsius. Het pure zilver in de legering oxideert en laat een crèmewit laagje achter op het oppervlak. Vervolgens wordt dat geoxideerde zilver gericht weggefreesd. Het resultaat is een wijzerplaat met een matwit, bevroren uiterlijk.
Waarom is handgedraaide guilloché zo zeldzaam?
Er zijn wereldwijd nog maar een handjevol mensen die de techniek volledig met de hand beheersen. De rose engines die ervoor nodig zijn worden niet meer gebouwd, het werk is niet schaalbaar of te automatiseren, en het kost jaren oefening voordat een vakman foutloos kan draaien.